Bədən Kütlə İndeksi (BKİ, ingiliscə BMI) çəkinin boya görə uyğunluğunu göstərən sadə ölçüdür. Sürətli təsəvvür verir, amma tək başına kifayət deyil; xüsusilə əzələli şəxslərdə yanıldıcı ola bilər.
BKİ necə hesablanır?
BKİ = Çəki (kq) ÷ Boy² (m). Nümunə: 70 kq və 1,70 m → 70 ÷ (1,70 × 1,70) = 24,2.
| BKİ | Təsnifat |
|---|---|
| 18,5-dən aşağı | Arıq |
| 18,5 – 24,9 | Normal |
| 25 – 29,9 | Artıq çəkili |
| 30 – 34,9 | Piylənmə (1-ci dərəcə) |
| 35 – 39,9 | Piylənmə (2-ci dərəcə) |
| 40 və yuxarı | Morbid piylənmə |
BKİ-nin çatışmazlıqları
- Əzələ ilə yağı ayırd etmir: əzələli idmançı "artıq çəkili" çıxa bilər
- Yağın harada toplandığını göstərmir
- Yaş və cins fərqlərini nəzərə almır
Bədən yağ nisbəti niyə daha önəmlidir?
Sağlamlıq və görünüş baxımından əsas müəyyənedici bədəndəki yağ faizidir.
| Kateqoriya | Kişi | Qadın |
|---|---|---|
| İdmançı | %6–13 | %14–20 |
| Fit | %14–17 | %21–24 |
| Normal | %18–24 | %25–31 |
| Yüksək | %25+ | %32+ |
Yağ nisbəti necə ölçülür?
- Bioelektrik impedans (tərəzili analiz): Praktikdir, amma su vəziyyətinə görə dəyişə bilər; həmişə eyni şərtlərdə ölç
- Kaliper (dəri qatı ölçümü): Təcrübəli biri etdikdə kifayət qədər yaxşı nəticə verir
- DEXA: Ən dəqiq üsullardan biridir, amma bahalıdır
- Bel çevrəsi və şəkil: Pulsuzdur və irəliləyişi izləməkdə çox dəyərlidir
Bel çevrəsi və bel/boy nisbəti
Qarın bölgəsindəki yağ sağlamlıq riski ilə ən güclü əlaqəli olandır. Bel çevrəsinin boyunun yarısından az olması yaxşı hədəfdir (məs. 170 sm üçün 85 sm-dən az). Qadınlarda 88 sm, kişilərdə 102 sm-dən yuxarı yüksək risk sayılır.
İzləmə üçün tövsiyə
Tərəzi, bel ölçüsü və ayda bir dəfə eyni işıqda çəkilmiş şəkillər; üçü birlikdə ən dəqiq mənzərəni verir. Kalori ehtiyacını hesablamaq üçün: kalori hesablama bələdçisi.
Tez-tez verilən suallar
İdeal çəki necə hesablanır?
BKİ 18,5–24,9 aralığı ümumi təsəvvür verir; lakin əzələ nisbəti yüksək şəxslərdə yağ nisbəti və bel çevrəsi daha dəqiq meyardır.
Tərəzili yağ ölçümü dəqiqdirmi?
Mütləq dəyəri ±%3–5 sapa bilər, amma eyni şərtlərdə (səhər, ac qarına, tualetdən sonra) ölçüldükdə dəyişimi izləmək üçün faydalıdır.
Yağ nisbəti çox aşağı ola bilərmi?
Bəli. Qadınlarda %14, kişilərdə %5-dən aşağı hormonal və immunitet problemlərinə yol aça bilər.
Əlaqəli yazılar: Göbək yağları · Qarın əzələsi · Sağlam çəki itirmə
